नेपाली खेलकुद जगत्मा मार्सल आर्ट्स, विशेष गरी करातेले सधैं ऐतिहासिक गौरव बोकेको छ। यही गौरवशाली विरासतलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नयाँ उचाइ दिँदै गरेकी एक उदीयमान, प्रतिभाशाली र संघर्षशील नाम हो— पुष्पका लामा।

नुवाकोट जिल्लाको बेलकोटगढीमा जन्मिएर हाल काठमाडौंलाई आफ्नो कर्मथलो बनाएकी पुष्पका नेपाली कराते क्षेत्रकी एक जुझारु र भरपर्दो खेलाडी हुन्। सानै उमेरदेखि कराते खेलप्रति असाधारण रुचि र लगाब राख्ने उनले आफ्नो बाल्यकालदेखिको सपनालाई निरन्तरको कठोर मेहनत, कडा अनुशासन र खेलप्रतिको अटुट समर्पणका माध्यमबाट मूर्त रूप दिइरहेकी छन्। हाल उनी राष्ट्रिय खेलकुदको पावरहाउस नेपाल पुलिस क्लबमा आबद्ध भई घरेलु प्रतियोगिताहरूमा विभागीय टोलीको प्रतिनिधित्व गर्छिन् भने अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा लालिगुराँस र चन्द्र-सूर्य अङ्कित झण्डा छातीमा सजाएर देशको शान बढाउँदै आएकी छन्। महिला कुमुते विधामा आफ्नो पकड जमाएकी पुष्पकाले छोटो समयमै नेपाली खेलाडीहरूको असीमित सम्भावना र क्षमतालाई विश्वस्तरमा प्रमाणित गरेर देखाएकी छन्।

खेलाडीको नाम	पुष्पका लामा (Pushpaka Lama)
जन्मस्थान	बेलकोटगढी, नुवाकोट, नेपाल
हालको बसोबास	काठमाडौं, नेपाल
विभागीय टोली	नेपाल पुलिस क्लब (Nepal Police Club)
खेल विधा	कराते (महिला कुमुते)
मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय सफलता	टोपाज कप (नेदरल्यान्ड्स) – स्वर्ण, दक्षिण एसियाली कराते च्याम्पियनसिप – बहुआयामिक स्वर्ण पदक विजेता

अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा स्वर्णिम यात्रा

पुष्पका लामाको अन्तर्राष्ट्रिय खेलजीवनको ग्राफ हेर्ने हो भने उनले हरेक वर्ष देशका लागि ऐतिहासिक पदकहरू भित्र्याएकी छन्। सन् २०२२ मा भारतको राजस्थानमा सम्पन्न आइमास साउथ एसियन कुमुते च्याम्पियनसिप (IMAS South Asian Kumite Championship) को महिला ५० केजी तौल समूहमा प्रथम स्थान हासिल गर्दै उनले आफ्नो वैदेशिक यात्राको सानदार सुरुवात गरेकी थिइन्। सोही वर्ष काठमाडौंमा आयोजित आठौं माउन्ट एभरेस्ट अन्तर्राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपमा ५५ केजी तौल समूहमा स्वर्ण पदक जित्दै उनले घरेलु दर्शकमाझ आफ्नो क्षमताको बलियो छाप छाडिन्।

सन् २०२३ पुष्पकाका लागि थप फलदायी रह्यो। इन्डोनेसियाको जकार्ता जस्तो कडा प्रतिस्पर्धा हुने वैदेशिक भूमिमा आयोजित १० औं शितोरियो करातोदो अन्तर्राष्ट्रिय च्याम्पियनसिपको ५५ केजी तौल समूहमा कास्य पदक (तेस्रो स्थान) जित्नु उनको खेलजीवनको एक महत्वपूर्ण माइलढुङ्गा साबित भयो। त्यसलगत्तै काठमाडौंमा सम्पन्न सातौं दक्षिण एसियाली कराते च्याम्पियनसिप (7th South Asian Karate Championship) को ५० केजी तौल समूहमा प्रथम स्थान हासिल गर्दै उनले दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा आफ्नो बलियो बर्चस्व कायम गरिन्।

उनको यो विजयी यात्रा सन् २०२४ मा पनि रोकिने छाँटकाँट देखिएन। भुटानको थिम्पुमा आयोजित आठौं दक्षिण एसियाली कराते च्याम्पियनसिपमा ५५ केजी तौल समूहमा रजत पदक जितेकी पुष्पकाले सोही वर्ष युरोपेली भूमिमा नेपाली खेलकुदकै ठूलो सफलता दर्ता गराइन्। नेदरल्यान्ड्सको लिडेन सहरमा आयोजित अत्यन्तै प्रतिष्ठित र चुनौतीपूर्ण तेस्रो अन्तर्राष्ट्रिय टूर्नामेन्ट टोपाज कप (3rd International Tournament Topaz Cup) को महिला ५५ केजी तौल समूहमा प्रथम स्थान हासिल गर्दै उनले विश्वका उत्कृष्ट खेलाडीहरूलाई माथ दिइन् र युरोपमा नेपालको झण्डा फहराइन्।

त्यस्तै, सन् २०२५ मा अस्ट्रेलियाको सिड्नीमा सम्पन्न २०२५ अस्ट्रेलियन ओपन कराते च्याम्पियनसिपमा उनले कठिन चुनौतीहरू पार गर्दै ५५ केजी तौल समूहमा तेस्रो स्थान सुरक्षित गरिन्। सोही वर्ष श्रीलंकाको कोलम्बोमा आयोजना भएको नवौं दक्षिण एसियाली कराते च्याम्पियनसिप पुष्पकाको खेलजीवनको अहिलेसम्मकै ऐतिहासिक र स्वर्णिम क्षण बन्यो। उक्त च्याम्पियनसिपमा उनले दोहोरो स्वर्ण पदक जित्दै इतिहास रचिन्; जसमा ५० केजी सिनियर कुमुतेतर्फ व्यक्तिगत विधामा प्रथम र सिनियर महिला टिम कुमुतेतर्फ पनि नेपाललाई प्रथम स्थान दिलाउँदै देशको नाम अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदको मानचित्रमा स्वर्ण अक्षरले अङ्कित गराइन्।

घरेलु रिङमा एकछत्र राज: राष्ट्रिय उपलब्धिहरू

राष्ट्रिय स्तरका प्रतियोगिताहरूमा पुष्पका लामाको प्रदर्शन सधैं आक्रामक र उत्कृष्ट रहने गरेको छ, जसका कारण उनी नेपाल पुलिस क्लबकी एक मुख्य खम्बाका रूपमा स्थापित छिन्। फरक-फरक तौल समूहमा आफूलाई ढाल्दै फिट राख्न सक्नु उनको सबैभन्दा ठूलो प्राविधिक सबलता हो।

सन् २०२३ मा उनले दोस्रो कृष्णप्रसाद भट्टराई स्मृति राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिप र दोस्रो बागमती प्रदेश खेलकुद दुवै प्रतियोगितामा ४५ केजी तौल समूहमा स्वर्ण पदक जित्दै दबाबपूर्ण सुरुवात गरिन्। सोही वर्ष नेपाल कराते महासंघद्वारा आयोजित प्रतिष्ठित ५५ औं राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपमा ५० केजी तौल समूहमा प्रथम स्थान हासिल गर्दै उनले राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो श्रेष्ठता र परिपक्वता प्रमाणित गरिन्।

पछिल्ला वर्षहरूमा पनि उनको यो दबदबा निरन्तर कायम छ। सन् २०२४ मा सम्पन्न तेस्रो कृष्णप्रसाद भट्टराई स्मृति राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपमा ५५ केजी तौल समूहमा स्वर्ण जितेकी उनले, सन् २०२५ मा आयोजित यसै प्रतियोगिताको चौथो संस्करणमा पनि पुनः स्वर्ण पदक आफ्नो पोल्टामा पार्दै लगातार उपाधि जित्ने ह्याट्रिक रेकर्ड र निरन्तरताको एउटा उत्कृष्ट नमुना पेस गरिन्।

सन् २०२५ कै पहिलो शेरबहादुर राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपमा ५० केजी तौल समूहमा तेस्रो स्थानमा चित्त बुझाउनु परे तापनि, उनले आफ्नो गल्तीहरूलाई सुधार्दै सन् २०२६ मा दमदार पुनरागमन गरिन्। हालै काठमाडौंमा सम्पन्न पहिलो काष्ठमण्डप राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपको महिला ५० केजी तौल समूहमा पुनः प्रथम स्थान हासिल गर्दै पुष्पकाले नेपाली करातेको घरेलु रिङमा आफ्नो अपराजित यात्रा र दरो उपस्थितिलाई अझ मजबुत बनाएकी छन्।

लगातारको कडा परिश्रम, खेलप्रतिको इमानदारिता र दृढ संकल्पका कारण पुष्पका लामा आज नेपाली कराते क्षेत्रमा मात्र नभई समग्र खेलकुद जगत्कै युवा पुस्ताका लागि एक प्रेरणादायी आदर्श (Role Model) बनेकी छन्। म्याटभित्र उनको आक्रामक सट, उत्कृष्ट डिफेन्स र रिङभित्रको शान्त दिमाग नै उनको जितको मुख्य हतियार हो। घरेलु खेलकुदमा आफ्नो बलियो साम्राज्य खडा गरिसकेकी पुष्पकाले आगामी दिनहरूमा एसियाली खेलकुद (Asian Games) र विश्वस्तरका अझ ठूला च्याम्पियनसिपहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै देशलाई ऐतिहासिक पदक दिलाउने र विश्व करातेको मानचित्रमा नेपालको नाम अझ उच्च पार्ने कुरामा सम्पूर्ण नेपाली खेलप्रेमी, प्रशिक्षक तथा कराते समुदाय पूर्ण रूपमा विश्वस्त रहेका छन्।