२२ माघ, काठमाडौँ । नेपाल सरकारले विद्यार्थीहरूको स्वास्थ्य अवस्थालाई व्यवस्थित रूपमा अभिलेखीकरण गर्न र तथ्याङ्कलाई थप भरपर्दो बनाउन महत्वपूर्ण कदम चालेको छ।

हालै सञ्चालित पाठेघरको मुखको क्यान्सरविरुद्धको एचपीभी खोप अभियानअन्तर्गत खोप लगाएका विद्यार्थीहरूको विवरण अब एकीकृत शैक्षिक व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा अनिवार्य रूपमा प्रविष्टि गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

यस कार्यका लागि शिक्षा तथा मानव स्रोत विकास केन्द्रले एचपीभी खोपको रेकर्ड व्यवस्थापनलाई सहज र प्रभावकारी बनाउन इमिस प्रणालीमा नयाँ प्राविधिक सुविधा विकास गरेको छ। यसअघि विद्यार्थीको शैक्षिक र व्यक्तिगत विवरण मात्र रहने यो प्रणालीमा अब स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्याङ्क पनि जोडिएपछि यसलाई शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रको एकीकृत डिजिटल पहलका रूपमा लिइएको छ।

नयाँ प्रणालीअनुसार देशभरका विद्यालयहरूले आफ्ना विद्यार्थीको खोप विवरण अध्यावधिक गर्नुपर्नेछ। विद्यालयहरूले इमिस सफ्टवेयरमा लगइन गरेपछि त्यहाँ रहेको ‘स्टुडेन्ट रेकर्ड’ (विद्यार्थी अभिलेख) मेनुमा जानुपर्नेछ। सोही मेनुभित्र उपलब्ध गराइएको ‘स्टुडेन्ट भ्याक्सिन इन्ट्री’ विकल्पमार्फत खोप लगाएका सबै विद्यार्थीहरूको विवरण क्रमैसँग भर्नुपर्ने प्राविधिक व्यवस्था मिलाइएको छ।

यो अभियान विशेष गरी निश्चित उमेर समूहका र विद्यालय तहमा अध्ययनरत बालिकाहरूलाई लक्षित गरी सञ्चालन गरिएको हो। सरकारले पाठेघरको मुखको क्यान्सरको जोखिम न्यूनीकरण गर्न देशभरका विभिन्न विद्यालयहरूमा खोप केन्द्र तोकी यो कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो। अहिले आएर ती सबै विद्यार्थीको रेकर्ड डिजिटल प्रणालीमा ल्याउनुले खोपको पहुँच र प्रभावकारिता मापन गर्न सहज हुने देखिएको छ।

चिकित्सकहरूका अनुसार एचपीभी खोपले भविष्यमा हुन सक्ने क्यान्सरको जोखिमलाई ठूलो मात्रामा न्यूनीकरण गर्दछ। डिजिटल माध्यममा खोपको विवरण सुरक्षित रहँदा विद्यार्थीहरूले कुन मितिमा र कुन मात्राको खोप लगाएका थिए भन्ने जानकारी सजिलै फेला पार्न सकिनेछ। यसले गर्दा भविष्यमा थप मात्रा वा अन्य स्वास्थ्य योजनाहरू तर्जुमा गर्दा सरकारलाई तथ्यमा आधारित निर्णय लिन मद्दत पुग्नेछ।

यो प्रणाली कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित विद्यालयका प्रधानाध्यापक र इमिस फोकल व्यक्तिहरूलाई जिम्मेवार बनाइएको छ। विद्यालयहरूले खोप कार्डका आधारमा त्रुटिरहित ढङ्गले तथ्याङ्क प्रविष्टि गर्नुपर्ने र यस कार्यमा स्थानीय तहका शिक्षा शाखाहरूले आवश्यक समन्वय र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने तयारी गरेका छन्। सबै विद्यालयले समयमै विवरण भरेमा मात्र राष्ट्रिय स्तरको तथ्याङ्क पूर्ण हुनेछ।

डिजिटल रेकर्ड व्यवस्थापनको यो सुरुवातले नेपालको शैक्षिक र स्वास्थ्य प्रणालीलाई थप आधुनिक र सूचनामैत्री बनाएको छ। विद्यार्थीको शैक्षिक प्रगतिसँगै स्वास्थ्यका यस्ता महत्वपूर्ण पाटालाई एउटै प्रणालीमा एकीकृत गर्दा भोलिका दिनमा बहुआयामिक विश्लेषण गर्न र सार्वजनिक स्वास्थ्यका रणनीति बनाउन थप बल पुग्ने विश्वास गरिएको छ।